Táo đỏ và kỷ tử là hai vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền, thường được hãm chung thành trà để uống hàng ngày. Táo đỏ có vị ngọt, kỷ tử vị ngọt nhẹ hơi chát, kết hợp lại tạo thành thức uống dễ uống và không cần thêm đường.
Về công dụng, hai loại quả này cung cấp chất chống oxy hóa và một số vitamin, khoáng chất. Riêng kỷ tử là nguồn zeaxanthin dồi dào, chất có liên quan đến sức khỏe võng mạc. Tuy nhiên nhiều công dụng được truyền miệng như bổ máu, nuôi dưỡng gan hay phòng ung thư đều chưa có bằng chứng đủ mạnh.
Một điểm quan trọng khác: kỷ tử có tương tác với thuốc chống đông máu và một số thuốc điều trị khác. Người đang dùng thuốc cần hỏi bác sĩ trước khi uống đều đặn.
Bài viết dưới đây The New Gym sẽ giúp hiểu hơn về công dụng, hướng dẫn cách pha, liều dùng hợp lý, và những trường hợp không nên uống.
Táo đỏ và kỷ tử là gì?
Táo đỏ, còn gọi là đại táo, là quả của cây táo tàu được phơi hoặc sấy khô. Quả có vị ngọt đậm do đường tự nhiên cô đặc trong quá trình sấy.
Kỷ tử, còn gọi là câu kỷ tử hay goji berry, là quả nhỏ màu đỏ cam của cây kỷ tử, cũng được dùng ở dạng khô.
Trong y học cổ truyền, táo đỏ được xếp vào nhóm bổ khí, kỷ tử vào nhóm bổ can thận. Việc kết hợp hai vị này là công thức phổ biến trong nhiều bài thuốc bổ.
Ghi chép trong y học cổ truyền phản ánh kinh nghiệm sử dụng qua nhiều thế hệ, khác với bằng chứng từ nghiên cứu lâm sàng hiện đại. Phần lớn công dụng của hai loại quả này thuộc nhóm thứ nhất.
Táo đỏ kỷ tử có tác dụng gì?
Cung cấp chất chống oxy hóa: cả táo đỏ và kỷ tử đều chứa các hợp chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào khỏi tác động của gốc tự do. Đây là lợi ích chung của nhiều loại quả và rau củ, không riêng hai loại này.
Bổ sung zeaxanthin cho mắt: đây là điểm mạnh rõ nhất của kỷ tử. Zeaxanthin là một carotenoid tập trung ở võng mạc, và kỷ tử là một trong những nguồn thực phẩm giàu chất này nhất. Chế độ ăn của nhiều người nạp chưa đủ zeaxanthin.
Thức uống không đường thêm: trà táo đỏ kỷ tử có vị ngọt tự nhiên nên không cần cho thêm đường. Nếu bạn đang uống nước ngọt hoặc trà sữa hàng ngày, đây là lựa chọn thay thế tốt hơn nhiều.
Cung cấp một lượng vitamin và chất xơ: táo đỏ có vitamin C, kỷ tử có vitamin A và một số khoáng chất. Tuy nhiên lượng nhận được từ nước hãm khá nhỏ, phần lớn dưỡng chất nằm trong bã nên bạn nên ăn cả quả.
Có thể giúp thư giãn: thói quen uống một ly trà ấm buổi tối có tác dụng thư giãn, dù phần lớn đến từ bản thân thói quen chứ không hẳn từ hoạt chất trong hai loại quả.
Những công dụng được truyền miệng của táo đỏ kỷ tử nhưng thiếu cơ sở
Bổ máu, chữa thiếu máu: Táo đỏ khô có chứa sắt, nhưng là sắt không heme từ thực vật, hấp thu kém hơn nhiều so với sắt từ thịt đỏ. Lượng sắt trong vài quả táo đỏ dùng hãm trà rất nhỏ so với nhu cầu hàng ngày. Nếu bạn có dấu hiệu thiếu máu như hoa mắt, mệt mỏi kéo dài, cần đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tự uống trà.
Nuôi dưỡng gan, chữa gan nhiễm mỡ: Các nghiên cứu về tác dụng bảo vệ gan của kỷ tử được thực hiện trên động vật với chiết xuất đậm đặc, không phải nước hãm thông thường. Chưa có bằng chứng ở người cho thấy uống trà kỷ tử cải thiện chức năng gan.
Phòng ngừa ung thư: Không có bằng chứng nào cho thấy trà táo đỏ kỷ tử phòng được ung thư. Chất chống oxy hóa có vai trò trong cơ thể, nhưng từ đó suy ra khả năng phòng ung thư là bước nhảy không có cơ sở.
Giảm cholesterol xấu: Quercetin trong táo đỏ có tính chất chống viêm, nhưng lượng có trong nước hãm vài quả quá thấp để tạo ra tác động lên mỡ máu.
Chống lão hóa, làm đẹp da: Chưa có nghiên cứu nào ở người cho thấy uống trà này làm giảm nếp nhăn hay cải thiện sắc tố da. Chống nắng, ngủ đủ và chế độ ăn đa dạng có tác động rõ hơn nhiều.
Giảm cân: Trà táo đỏ kỷ tử không đốt mỡ và không giảm hấp thu. Nó chỉ hữu ích ở chỗ thay được nước ngọt.
Điều trị trầm cảm, lo âu: Đây là các bệnh lý cần được bác sĩ đánh giá và điều trị. Không nên xem trà thảo dược là giải pháp thay thế.
Điều này không có nghĩa trà táo đỏ kỷ tử vô ích. Đây là thức uống dễ chịu, không đường thêm và có giá trị thật về zeaxanthin. Chỉ là nên đánh giá nó bằng đúng vai trò đó thay vì kỳ vọng nó chữa được bệnh.
Tham khảo thêm: Ăn Gì Để Giảm Cholesterol?
Cách pha trà táo đỏ kỷ tử
Công thức cơ bản cho 1 ly trà táo đỏ kỷ tử khoảng 250 ml:
- 3 đến 5 quả táo đỏ, rửa sạch và cắt lát mỏng để tiết chất tốt hơn.
- 10 đến 15 hạt kỷ tử, rửa nhẹ.
- 250 ml nước sôi.
Cách làm: cho táo đỏ vào nước sôi đun khoảng 10 phút, sau đó tắt bếp và cho kỷ tử vào hãm thêm 5 phút. Kỷ tử cho sau vì nấu lâu dễ nát và mất vị.
Nếu dùng bình hãm, cho cả hai vào rồi rót nước sôi và đậy nắp khoảng 15 phút.
3 cách pha trà táo đỏ kỷ tử phổ biến khác:
1. Thêm mật ong: đợi trà nguội xuống dưới 60 độ rồi mới cho mật ong, khoảng 1 thìa cà phê. Cho vào lúc nước còn nóng già sẽ làm mật ong mất một phần hoạt chất.
2. Thêm hạt chia: cho khoảng 1/4 thìa cà phê hạt chia vào cùng lúc hãm, tăng thêm chất xơ.
3. Thêm gừng: 2 đến 3 lát gừng mỏng, phù hợp khi trời lạnh.
Nên ăn cả táo đỏ và kỷ tử sau khi uống trà, vì phần lớn chất xơ và dưỡng chất nằm ở đó.
Nên uống bao nhiêu trà táo đỏ kỷ tử?
Với người khỏe mạnh, 1 ly khoảng 250 ml mỗi ngày là mức hợp lý. Không cần thiết phải uống nhiều hơn.
Không nên uống thay hoàn toàn nước lọc. Táo đỏ chứa đường tự nhiên, và uống một lượng lớn trong ngày làm bạn nạp thêm đường mà không nhận ra.
Một cách dùng phổ biến khác là uống theo đợt, 3 đến 4 lần mỗi tuần thay vì hàng ngày. Đây là thông lệ chứ không phải khuyến nghị y khoa, nhưng hợp lý nếu bạn muốn dùng lâu dài.
Về thời điểm, không có bằng chứng cho thấy uống vào buổi sáng hay sau bữa ăn mang lại lợi ích khác nhau. Chọn thời điểm bạn thấy dễ chịu nhất. Nếu bạn nhạy cảm, tránh uống sát giờ ngủ để không phải dậy đi vệ sinh giữa đêm.
Tham khảo thêm: Trà lá nam: công dụng hỗ trợ giảm cân
Những tương tác từ thuốc với trà táo đỏ kỷ tử cần lưu ý
Đây là phần quan trọng nhất và thường bị bỏ qua trong các bài viết về loại trà này.
Thuốc chống đông máu: Kỷ tử được ghi nhận có tương tác với warfarin, có thể làm tăng tác dụng chống đông và tăng nguy cơ chảy máu. Người đang dùng nhóm thuốc này không nên uống kỷ tử đều đặn mà không hỏi bác sĩ.
Thuốc điều trị tiểu đường: Cả táo đỏ lẫn kỷ tử đều có thể ảnh hưởng đến đường huyết. Người dùng thuốc hạ đường huyết cần theo dõi sát nếu uống đều.
Thuốc huyết áp: Kỷ tử có thể có tác động lên huyết áp, cần thận trọng khi dùng cùng thuốc điều trị.
Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ lưu ý các sản phẩm thảo dược có thể tương tác với thuốc, và tính tự nhiên không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối.
Nguyên tắc chung: nếu bạn đang dùng bất kỳ loại thuốc kê đơn nào, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi uống trà táo đỏ kỷ tử thường xuyên.
Những người không nên uống trà táo đỏ kỷ tử
Người tiểu đường cần thận trọng vì táo đỏ khô chứa lượng đường đáng kể. Nếu muốn uống, giảm số lượng táo đỏ và theo dõi đường huyết.
Phụ nữ mang thai nên hỏi bác sĩ trước. Kỷ tử theo ghi chép truyền thống không được khuyến khích dùng nhiều trong thai kỳ, và chưa có nghiên cứu đủ về độ an toàn.
Người đang dùng thuốc chống đông máu, thuốc tiểu đường hoặc thuốc huyết áp, như đã nêu ở mục trên.
Người đang bị cảm sốt theo quan điểm y học cổ truyền không nên dùng các vị bổ trong giai đoạn cấp. Đây là khuyến cáo truyền thống, không phải kết luận từ nghiên cứu hiện đại.
Người dễ dị ứng. Kỷ tử thuộc họ cà, người dị ứng với các loại quả cùng họ nên thử một lượng nhỏ trước.
Ngừng uống và đi khám ngay nếu bạn thấy nổi mẩn, ngứa, khó thở sau khi uống, hoặc bầm tím và chảy máu bất thường nếu bạn đang dùng thuốc chống đông.
Câu hỏi thường gặp
Uống trà táo đỏ kỷ tử có giảm cân không?
Không. Trà này không có tác dụng đốt mỡ hay giảm hấp thu. Nó chỉ hữu ích ở chỗ thay được nước ngọt, từ đó giảm lượng đường bạn nạp vào.
Có thể uống thay nước lọc hàng ngày không?
Không nên. Nước lọc vẫn là nguồn nước chính. Táo đỏ có đường tự nhiên, uống lượng lớn trong ngày làm bạn nạp thêm calo mà không thấy no.
Uống bao lâu thì thấy tác dụng?
Nếu bạn kỳ vọng thay đổi rõ rệt về da, giấc ngủ hay sức khỏe, khả năng cao là sẽ không thấy. Đây là thức uống bổ trợ, không phải phương pháp điều trị.
Nên chọn kỷ tử loại nào?
Chọn nơi bán uy tín có ghi rõ nguồn gốc. Kỷ tử tốt có màu đỏ cam tự nhiên, không quá đỏ rực, sờ hơi mềm và không dính bết. Màu quá đỏ hoặc quá bóng có thể do xử lý bằng lưu huỳnh.
Trẻ em uống được không?
Trẻ trên 3 tuổi có thể uống một lượng nhỏ, nhưng không cần thiết. Trẻ em cần nước lọc, sữa và chế độ ăn đa dạng hơn là các loại trà thảo dược.
Kết luận
Trà táo đỏ kỷ tử là thức uống dễ chịu, không đường thêm và thay được nước ngọt. Kỷ tử có giá trị thật ở hàm lượng zeaxanthin, nhưng các công dụng như bổ máu, nuôi dưỡng gan hay phòng ung thư đều chưa có bằng chứng đủ mạnh.
Uống 1 ly mỗi ngày, ăn cả phần quả để không bỏ phí dưỡng chất, và giữ nước lọc làm nguồn nước chính. Nếu bạn đang dùng thuốc điều trị, đặc biệt là thuốc chống đông máu, hãy hỏi bác sĩ trước.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.
Nếu bạn là người mới và vẫn còn phân vân, The New Gym đang có chương trình 7 ngày tập miễn phí. Bạn có thể tự do trải nghiệm không gian tập luyện rộng rãi, hệ thống máy tập chuẩn quốc tế, tham gia các lớp tập nhóm miễn phí và sử dụng mọi tiện ích tại hệ thống The New Gym 24/7.
NHẬN 7 NGÀY TẬP MIỄN PHÍ NGAY
*Chỉ áp dụng cho khách hàng lần đầu tập luyện tại The New Gym
Về The New Gym
The New Gym là hệ thống phòng tập gym mở cửa 24/7, mang đến sự linh hoạt tối đa cho mọi học viên. Với mức phí chỉ 299.000đ/tháng, bạn có thể thoải mái rèn luyện tại 15 chi nhánh trên toàn quốc. The New Gym hướng đến triết lý “Gym cho mọi người”, tạo nên môi trường tập luyện thân thiện, thoải mái và phù hợp cho tất cả mọi người, từ người mới bắt đầu cho đến những ai đã tập luyện lâu năm.
📞 Hotline: 1900 63 69 20
📌 Facebook: facebook.com/thenewgymvietnam
💬 Zalo: zalo.me/4267108480570109866
